| Proinndir Haberler (Sputnik 50 yaşında) |
Sputnik 50 yaşında
Uzay çağını ya da yarışını başlatan ilk uydu, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler
Birliği'nin Kazakistan'ın ıssız bozkırlarındaki füze üssünden fırlatıldığında,
tarih 4 Ekim 1957'ydi. Tam 50 yıl önce, Rusça "Yol arkadaşı" anlamına da gelen
84 kilo ağırlığındaki Sputnik, basketbol topu büyüklüğündeki alüminyum bir küre,
2 radyo vericisi ve 4 uzun antenden oluşuyordu.
Fırlatıldıktan birkaç saat sonra bu basit uydudan gönderilen ilk sinyaller,
operasyonun başarılı olduğunun ve Sputnik'in yörüngeye girdiğinin göstergesiydi.
O günü dönemin lideri Nikita Kruşçev'in oğlu Sergey Kruşçev şöyle hatırlıyor:
"O gün, babamın, Kiev'de yapacak birçok işi vardı. Askeri tatbikatları izledi ve
oradaki sorunlarla ilgili bilgi aldı. Akşam da, bugün Ukaryna Cumhurbaşkanı'nın
kullandığı sarayda, yetkililerle yemekteydi. Ben de onunlaydım. Bir ara sekreter
gelip; Sayın Kruşçev, telefon var' dedi. Dışarıya çıktı. Konunun ne olduğunu
sadece ben biliyordum çünkü bana anlatmıştı. Geri döndüğünde yüzü gülüyordu.
Büyük bir haber, dünyanın ilk uydusu Sputnik başarıyla fırlatıldı' dedi.
Odadakilerin fazla ilgilsini çekmedi. Ama babam, Nikita Kruşçev, roket ve uzay
çalışmalarını anlatmaya başladı. Bu konularla yakından ilgileniyordu."
Akşam saatlerinde fırlatılan Sputnik'le ilgili haber, ertesi gün, komünist
yönetimin gazetesi Pravda'da ilk sayfadan ama birkaç paragraflık sıradan bir
haber gibi duyuruldu.
Dünyanın etrafında birbuçuk saatte bir dönen Sputnik'in gönderdiği sinyaller,
esas olarak ABD'de şok dalgası yarattı. Uzaya ilk uydunun kendi topraklarından
fırlatılacağından emin bir şekilde çalışmalarını yürüten ABD, Sputnik'ten
haberdar olana kadar, küçük uydu, Yeni Dünya'nın üzerinden 2 kez geçmişti.
ABD'liler için bu büyük bir şoktu. "Şimdi Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler
Birliği'nin gerisine düştük" diye düşündüler. 11 Eylül'de yaşadıklarına ya da
Kuzey Kore veya İran'ın nükleer saldırıda bulunacağına dair duyduklarına benzer
bir korku hissettiler. Bu psikolojik şokun ardından uzay araştırmalarını
hızlandırdılar.
Sputnik'in bilimsel ve siyasi etkisi büyüktü. ABD, fen ve matematik eğitimine
verilen önemi artırdı, uzay çalışmalarını hızlandırdı. 1959'daysa Amerikan Uzay
ve Havacılık Dairesi NASA kuruldu.
Ama Amerikan halkının güveni sarsılmıştı. Artık Washington'da New York'ta,
Sovyetler Birliği'nin Amerikan şehirlerini nükleer başlıklı füzelerle
vurabileceği konuşuluyordu. Uzaya hakim olan dünyaya da hakim olur diyenler,
Eisenhower yönetimini eleştiriyordu.
Sputnik'le elde ettikleri başarının boyutunu, dış ülkelerde yarattığı yankıyla
daha iyi anlayan Sovyetler ise büyük bir gurur yaşıyordu. Sputnik, ancak
fırlatıldıktan birkaç gün sonra manşetlere taşındı.
Sputnik'in yarattığı etkiden fazlasıyla memnun kalan Rus lider Nikita Kruşçev,
uzay zaferini pekiştirmek için bir uydu daha fırlatılmasını emretti.
3 Kasım'da fırlatılan Sputnik-2, ilkinden farklı olarak Terier cinsi bir sokak
köpeğini de taşıyordu. Layka adlı köpek, birbuçuk hafta yetecek yiyecek ve
içeceği bulunmasına rağmen, uydu fırlatıldıktan birkaç gün sonra atmosfer
koşullarına uyum sağlayamayarak öldü.
6 Aralık'ta ABD'nin yaptığı ilk karşı deneme ise başarısız olacak ve Ruslar
dalga geçercesine, bu denemeyi "Kaputnik" adıyla anacaktı.
Ama 31 ocak 1958'te Explorer1'i uzaya gönderen ABD, bu tarihten itibaren
başarılarını artırdı ve 12 yıl sonra, Neil Armstrong'un aya ayak basmasıyla,
üstünlüğü bariz bir şekilde ele geçirdi.
Sputnik dünyayı sarsarken, onu yaratan Rus bilim adamı Sergei Korolyov'un
kimliği uzun süre sır olarak kaldı.
İsveç'teki Nobel komitesi, ödül için Nikita Kruşçev'den bu bilim adamının ismini
istediğinde, çalışmada yer alan diğer kişilerin alınabileceğinden ve uzay
araştırmasının zarar görebileceğinden endişe eden Rus lider, "Bu başarı tüm
halkındır, ödül de tüm halkın olmalıdır" diyerek Korolyov'un adını açıklamadı.
Ödül farklı bir dalda, başka bir bilim adamına verildi.
Kendine inanmayan onca kişiye rağmen, Sputnik'i Amerikalılardan önce uzaya
göndermeyi başaran Korolyov, ancak 1966'da ölümünün ardından Rus basınında çıkan
"Uzay programının babası" haberleriyle tanındı.
Korolyov'un ekibinden, 95 yaşındaki Boris Cherrtok, "İnsanlık tarihine geçen bu
basit uyduyu tüm dünya tanıdı. Biz ondan Korolyov'un küçük oyuncağı olarak
bahsediyorduk. Bu küçük topun, insanlık üzerinde bu kadar etki yaratacağını
doğrusu biz de tahmin etmemiştik" diyor.
Korolyov'un adı bugün Rusya'da bir kasabada, ay ile Mars'taki kraterlerde ve bir
asteroidde yaşıyor.
50 yıl önce Sputnik'in uzay yolculuğuna çıktığı Kazakistan'daki üsten ise, artık
uzay turistilerini taşıyan mekikler fırlatılıyor.
Kaynak: ntvmsnbc.com
*Sponsor Reklamlar
|
