Bundan 15 ila 20 yıl öncesinde parola dendiğinde akla yalnızca savaş
filmlerindeki askerlerin replikleri gelirdi. Şimdi ise durum farklı. Önce ATM
üzerinden bankacılık işlemleri sonra da internet üzerinde yapılan güvenli
işlemler parola kavramını hayatımıza soktu. Bir zamanlar dört rakamdan oluşan
banka kartı PIN'ini ezberlemekte bile zorlanan kullanıcılar şimdilerde sayısız
parola ve PIN kodunu aklında tutmak zorunda. Parolalar ve PIN numaraları kimi
zamanlarda zorluk çıkartsa da, kullanıcının kendisini tanıtmanın en kısa yolu.
Yalnızca sizin bildiğiniz ve kimselerle paylaşamayacağınız parolalarınız her gün
eskisine oranla daha önemli değerleri korumakta kullanılıyor. Banka hesabınız,
cep telefonunuz, e-posta hesabınız, MSN adresiniz... Parola kullanarak erişmek
durumunda olduğunuz şeyler etrafınızı ciddi şekilde sarmış durumda. Hayati önem
taşıyan parolayı unuttuğunuzda ya da çaldırdığınızda ise başınız gerçek anlamda
belaya girebiliyor. Çeşitli hizmetlere erişmekte kullandığımız parolalarımızı
iyi şekilde saklamak ve yönetmek durumundayız. Tabii sayılarının her gün biraz
daha arttığını düşünürsek iş içinden çıkılmaz bir hal alıyor. Kendinize
unutmayacağınız bir parola belirleyip her işte onu kullanmak işleri
kolaylaştırsa da ciddi bir güvenlik problemi arz ediyor. Bu durumda bir tek
parolanızı çaldırarak her şeyinizi kaybetmeniz işten bile değil.
Bu İşe Hafıza Gerek!
Tüm girişlere aynı parolayı atamak tehlikeli olduğuna göre sıkı bir hafızaya
ihtiyacınız var. Tabii bu işe akıllıca bir çözüm bulmadıysanız. Birçok deyimli
internet kullanıcısı parolalarının tümünü bir program ya da eklenti ile kontrol
etmeyi çoktan keşfetti. Bu yöntemde tüm parolalarınızı programa kaydediyor ve
otomatik olarak kullanılmasını sağlıyorsunuz. Kayıtlı parolaların düzenlenmesi
işi de yine bir parolayla korunuyor. Örneğin Firefox'da parolalarınızı
saklayabilir ve tüm parolalara erişimi ayrı tek bir parola ile kontrol
edebilirsiniz. Benzer bir uygulamayı tarayıcınızla entegre şekilde AI RoboForm
isimli yazılım sayesinde de gerçekleştirebilirsiniz. AI RoboForm parolalarınızı
güvenle saklarken gün içinde giriş yapmanız gereken yerlerde de işinizi
kolaylaştırıyor.
Parolaları Nasıl Seçmeli? Her nerede kullanacak olursanız olun,
parolalarınız tam anlamıyla güvenli olmalı. Güvenli bir parola belirlemenin de
belirli kriterleri var. Artık herkes kolay tahmin edilebilir ve denenebilir
ifadelerin parola olarak kullanılmaması gerektiğini bildiğine göre işin biraz
daha teknik kısmına eğilelim. En güvenli parolayı yaratmanın sırrına ermek için
parolaları kırmaya çalışanların hangi sistemle çalıştığını bilmek gerekiyor.
Parola kırma girişimleri genellikle kullanılma ihtimali yüksek olan ifadelerin
denenmesiyle başlıyor. Tabii deneme yanılma (Kaba Kuvvet Saldırısı) süreci bir
program tarafından mümkün olan en hızlı şekilde gerçekleştiriliyor. İşi daha da
hızlandırmak için kullanılan parola veritabanları, sıklıkla kullanılan
ihtimalleri popülerden seyrek kullanılana doğru dizilmiş halde içeriyor. Bu
yüzden bir kullanıcının en sevdiği spor olan "capoeira" yı parola olarak
belirlemesi hiç de mantıklı değil. Bu kelime parola listesinin bir yerlerinde
mutlaka yer alıyor olmalı... "capoeira1981" gibi bir ifade ise denenmesi gereken
kombinasyonları çoğalttığı için daha güvenli. Tabii işi ele almış ciddi bir
cracker için aradaki fark yalnızca parolanın kırılma süresinin biraz daha uzun
olması. Yani "capoeira1981" şeklinde hem harf hem rakam içeren parolalar da tam
anlamıyla en iyi seçim değil.
Parola Oluşturma Metodları
Özel İşaretler: En güvenli parola seçeneğine ulaşmak için sihirli kelimenizi
küçük ve büyük harflerin yanında rakamlar ve özel işaretler kullanarak
oluşturmalısınız. "capoeira1981" ifadesini yazarken belirli karakterler
için shift tuşunu basılı tutmanız parolalarınızın güvenliğini artıracaktır.
Parolanız bu sayede "cApOeIrA1)8!" gibi bir ifadeye dönüşmüş olacak. İki Bölümlü
Parola: Amerikalı şifreleme ve parola uzmanı Bruce Schneier (www.schneier.com)
parolanızın rakamlar ve harfler gibi iki farklı bölümden oluşmasının önemli bir
avantajını vurguluyor.
Schneier'in verdiği bilgiye göre cracker araçları bu tip parolaları tanıyor
fakat parolanın rakam bölümü önde yer aldığında işleri zorlaşıyor. Yapılan
araştırmalar iki bölümlü parolaların yüzde doksanında rakam bölümünün sonda yer
aldığını gösteriyor. Genel duruma odaklanarak çalışan cracker araçları ise rakam
bölümü ile başlayan yüzde onluk kısmı kırmakta genellikle başarısız oluyor.
Tabii "1981capoeira1981" hem uzunluk hem de bölümlerin karışıklığı sayesinde çok
daha güvenli.
Cümle Metodu: Sıra parolalarınızı unutmanızı engelleyecek
ilginç bir metoda geldi. "Cümle Metodu" olarak tanımlanan ilginç taktikle
parolalarınızı kolayca anımsayabilirsiniz. Bunun için parolayı belirlerken asla
unutmayacağınız bir cümleyi temel alıyorsunuz. Atatürk'ün "Biz Türkler bütün
tarihimiz boyunca hürriyet ve istiklale timsal olmuş bir milletiz." vecizesiyle
örneklendirecek olursak; cümledeki her sözcüğün ilk harfini kullanıyor ve "BTBTBHVİ
TOBM" gibi bir parola oluşturuyoruz. Takdir edersiniz ki, böyle bir parola
tahmin ve sık rastlanan olasılıkları deneme yöntemleriyle asla çözülemez. Bu
tekniği kullanırken mümkün olduğunca uzun cümleler seçmenizde fayda var.
Parola Yöneticisi
Parolalarınızı yanınızda taşıyabileceğiniz USB belleğinizin içinden yönetmek
istiyorsanız açık kaynak kodlu ücretsiz bir program olan Keepass size yardımcı
olabilir. www.keepass.info adresinden indirebileceğiniz program USB bellekte
yalnızca 854 KB yer kaplıyor. Parolalarla birlikte kullanıcı adlarının da
şifrelenmesini sağlayan Keepass, profesyonel güvenlik şirketlerinin ve
bankaların kullandığı AES/Rijndael ve Twofish algoritmalarını kullanıyor. Bu
yöntemlerle şifrelenen kullanıcı adı ve parolaların kırılması yıllarca süren
işlemlerle mümkün oluyor. Keepass'in teknolojik altyapısı hakkında ayrıntılı
bilgi almak için http://keepass. info/help/base/security.html adresine
başvurabilirsiniz. İngilizce olarak gelen programın Türkçe dil paketi http://keepass.
sourceforge.net/translations.php adresinde bulunuyor.
Parola Yöneticisi Nasıl Kullanılır? Programı kullanarak tüm
parolalarınızı şifrelemek için bir ana parolaya ihtiyacınız var. Ana parolanızı
kendiniz belirleyebiliyor ya da programın sizin için yaratmasını
isteyebiliyorsunuz. Otomatik parolanın yaratılmasında hangi işaretlerin
kullanılacağına siz karar verebiliyorsunuz. Gerekli ayarları yaptıktan sonra
farenizi ekranda gezdiriyorsunuz ve parola farenin izlediği koordinatlar
üzerinden belirleniyor. Bu özellik güvenlik konusunda aşırı titiz kullanıcıların
gönlünü rahatlatacaktır. Keepass'te parolalarınızı farklı veri bankaları
içerisinde saklamanız mümkün. Örneğin banka parolaları için farklı, e-posta ve
online hizmetler için ayrı veri bankası oluşturabilirsiniz. Keepass'i USB
bellek, disket gibi çeşitli ortamlardan kullanabileceğiniz gibi bilgisayarınıza
kurduğunuzda da ayrıca bir anahtar diski oluşturabiliyorsunuz. Bu durumda
program önceden belirtmiş olduğunuz konumda gerekli dosyaya bakıyor ve anahtar
verisini bulduğunda şifrelemeyi kaldırıyor.
Parolalar Nasıl Kırılır? Bir parolanın güvenlik seviyesi,
onu kırmak için yapılan saldırının türüne bağlıdır. Belirli bir "sık kullanılan
kelimeler" listesini denemek yöntemiyle yapılan saldırılar için günlük yaşamda
sıkça kullanılmayan değişik bir ifadeyi parola yapmak oldukça mantıklı. Özel
işaretlerin sıkça kullanıldığı parolalarda ise kullanılabilecek muhtemel yöntem
"kaba kuvvet" ismi ile anılıyor. Bu yöntemde A, AA, AB, AC,..... BA, BB, BC
benzeri bir sıralamayla tüm olasılıklar deneniyor. Belirlediğiniz parolanın kaba
kuvvet saldırılarına karşı güçlü olmasını istiyorsanız yapmanız gereken ilk şey
parolayı uzun tutmak. Bu sayede kaba kuvvet saldırısına karşı tam bir koruma
elde edemeyecek de olsanız parola uzadıkça denenmesi gereken ihtimaller
çoğalacağından güvenlik artacaktır.
Önlemler
Kullanıcıların kaba kuvvet saldırıları nı engellemek için yapabilecekleri pek
bir şey bulunmuyor. Parola ile giriş yapılması gereken web sitelerininse bu
saldırıları engellemek için bazı yapabilecekleri var. Bazı online servisler
kullanıcı adı ve parola yanlış girildiğinde birkaç denemeden sonra hesabı
kilitliyor. Alınan önlemin kapsamına göre giriş yapabilmek için bir süre
bekleyerek tekrar denemeniz gerekebiliyor. Kimi web sitelerinde birden çok
deneme yapıldığında resim olarak görüntülenen bir güvenlik kodunun girilmesi
istenebiliyor. Bu yöntemler basit bir mantığa dayansa da kaba kuvvet
saldırılarının engellenmesinde yeterli oluyor. Parolaların mümkün olan
ihtimaller denenerek çözülmeye çalışıldığı durumlarda fazla karakter kullanmanın
avantajlı olduğundan bahsetmiştik. Parola uzadıkça denenmesi gereken ihtimaller
çoğaldığından kırılması da güçleşiyor. Daha ayrıntılı açıklamak için bu durumu
formül üzerinde inceleyelim. Mümkün olan tüm olasılıkların sayı sını N olarak
tanımlayacak olursak, parolanı n kırılabilmesi için N adet deneme yapılması
gerekebilir. Parolada kullanılabilen farklı karakterlerin sayısı Z olsun,
parolanın içerdiği karakter sayısını da L olarak analım. Bu durumda basit bir
olasılık hesabıyla N sayısının Z L ifadesine eşit olduğunu söyleyebiliriz.
Buradaki L sayısı yani parolanın uzunluğu arttıkça denemenin süresi de geometrik
olarak artıyor. Kullanmakta olduğunuz parolanın kaba kuvvet saldırılarına karşı
ne kadar güvenli olduğunu bu yöntemle hesaplayabilirsiniz.
Saldırılar
Parolaların kaba kuvvet saldırısıyla kırılması söz konusu olduğunda, saldırıyı
yapmakta kullanılan bilgisayarın gücü büyük önem taşıyor. Gereken sürenin
uzunluğu sistemin işlem kapasitesi, kullanılan program ve denenmesi gereken
ihtimallerin sayısına bağlı. Farklı uzunluklardaki parolaları n tahmini kırılma
sürelerini görmek için "Ne Kadar Zamanda Kırılır?" kutusuna bakabilirsiniz. Biz
bu konuda Elcomsoft firmasının (www.elcomsoft.com) crack yazılımlarını denedik.
Programlar güncel donanım özelliklerine sahip bir bilgisayarda saniyede 25
milyon deneme yapabiliyor. Bu ortamda dört karakterden oluşan bir parolanın kaba
kuvvet saldırısıyla kırılması yaklaşık 11 saniye alıyor. Tabii parolanın
karakter sayısı arttıkça kırılma süresi hızla artıyor. Yalnızca büyük harflerden
oluşan on karakterlik bir parolanın kırılma süresi yaklaşık 66 günü buluyor.
Olaya biraz daha geniş bir perspektiften bakacak olursak, teknolojideki
gelişmenin parolaları tehdit ettiğini görüyoruz. Sabit uzunluktaki bir parola
bugünün sistemleriyle belirli bir sürede kırılabiliyorsa, gelecek de işlem
gücünün artışına bağlı olarak hep daha kısa sürelerde kırılacak. Bu belki de bir
süre sonra parola mantığının tamamıyla değişmesine sebep olabilir. Belki de
geleceğin parolaları biometrik sistemleri temel alan çok daha karışık bir
sisteme sahip olacak.
Kaynak: pcworld.com.tr